Obcas z historią – szpilki w modzie, anatomii i rozmiarówce

Obcas z historią - szpilki w modzie, anatomii i rozmiarówce

Przymierzając w sklepie dwie pary butów w tym samym rozmiarze, łatwo zauważyć, że jedna leży wygodnie, a druga uciska palce już po kilku krokach. Takie doświadczenie zwykle kwitujemy stwierdzeniem, że „ta marka jest mniejsza”, choć za różnicą stoi konstrukcja buta, sposób mierzenia rozmiarów i to, jak stopa zachowuje się na podwyższeniu. Szpilki są pod tym względem szczególnie wymagające, bo wysoki obcas zmienia ustawienie całego ciała, a każdy milimetr dopasowania ma znaczenie. W artykule przyglądamy się historii obcasa, nazwom jego rodzajów, temu, co dzieje się z ciałem na wysokim obcasie, oraz powodom, dla których rozmiar na metce nie zawsze mówi całą prawdę.

Obcasy przed szpilką – jeźdźcy i dwór francuski

Wysoki, cienki obcas pojawił się w modzie stosunkowo niedawno, ale samo podwyższenie pięty ma znacznie dłuższą historię. Co ciekawe, przez wieki kojarzyło się raczej z mężczyznami niż z kobietami.

Jedna z najczęściej przytaczanych teorii wiąże pochodzenie obcasa z perskimi jeźdźcami, którym podwyższona pięta pomagała utrzymać stopę w strzemieniu. Moda na obcasy dotarła do Europy w XVI i XVII wieku, gdzie stała się oznaką wysokiej pozycji społecznej. Na dworze Ludwika XIV czerwone obcasy były zarezerwowane dla wąskiego grona arystokracji. Z czasem męska moda zwróciła się ku płaskim butom, a obcas na dobre przeszedł do garderoby kobiet. Cienka szpilka ze stalowym wzmocnieniem, znana dziś z każdego sklepu, to dopiero wynalazek połowy XX wieku.

Słownik obcasów – od kaczuszki po słupek

W opisach butów pojawia się wiele nazw obcasów, które dla osób spoza branży brzmią podobnie. Tymczasem każdy z nich ma inny kształt, wysokość i sposób rozkładania ciężaru. Najczęściej spotykane rodzaje przedstawia poniższe zestawienie:

Rodzaj obcasaWyglądTypowa wysokośćCharakterystyka
Szpilkacienki, wyraźnie zwężający się ku dołowiod 7 cm wzwyżnajmniejsza powierzchnia styku z podłożem
Kaczuszkacienki, często lekko wygięty3-5 cmelegancki kształt przy niewielkiej wysokości
Słupekprosty, o stałej lub niemal stałej szerokościróżnastabilny, lepiej rozkłada nacisk
Obcas ludwikowskiwcięty w talii i rozszerzony u dołu4-7 cmnawiązanie do mody dawnego dworu francuskiego
Stożekszeroki u góry, zwężający się ku dołowi, ale grubszy od szpilki5-9 cmkompromis między szpilką a słupkiem
Koturnjednolity klin pod całą stopąróżnabrak przerwy pod śródstopiem, duża stabilność

Znajomość tych nazw ułatwia czytanie opisów produktów i rozmowę z szewcem. Przy zakupach przez internet daje też lepsze wyobrażenie o tym, czego można się spodziewać po butach, których nie da się wziąć do ręki.

Co dzieje się z ciałem na wysokim obcasie?

Podniesienie pięty o kilka centymetrów wydaje się drobną zmianą, ale ciało reaguje na nią całym łańcuchem dostosowań. Stopa ustawia się w pozycji przypominającej stanie na palcach, a reszta sylwetki szuka nowego punktu równowagi. Najważniejsze zmiany obejmują:

  • przesunięcie dużej części ciężaru ciała na przednią część stopy i podstawy palców;
  • skrócenie pracy mięśni łydki, które przez cały czas pozostają w napięciu;
  • pogłębienie wygięcia w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, co wpływa na odczuwalne zmęczenie pleców;
  • większe obciążenie stawów kolanowych, które pracują w lekkim zgięciu;
  • zmniejszenie stabilności bocznej stawu skokowego, szczególnie przy cienkim obcasie.

Przy okazjonalnym noszeniu ciało zwykle szybko wraca do normy. Codzienne, wielogodzinne chodzenie na wysokim obcasie może jednak z czasem prowadzić do skrócenia mięśni łydek i ścięgna Achillesa, przez co chodzenie w płaskich butach staje się mniej komfortowe. Właśnie dlatego fizjoterapeuci często zalecają przeplatanie obuwia o różnej wysokości.

Kopyto szewskie – dlaczego rozmiar 38 nie zawsze jest taki sam?

Każdy but powstaje na kopycie, czyli formie odwzorowującej kształt stopy. To ono decyduje o długości, szerokości, wysokości podbicia i kształcie noska. Producenci korzystają z własnych kopyt, dlatego dwa buty z tym samym numerem mogą mieć zupełnie inne wnętrze.

Dodatkowym źródłem zamieszania są różne systemy oznaczania rozmiarów. W Europie kontynentalnej stosuje się tak zwany sztych paryski, w którym jeden numer odpowiada dwóm trzecim centymetra. System brytyjski i amerykański opierają się na jednostkach wywodzonych z cala, a przeliczniki między nimi nie są w pełni jednolite. Najbardziej precyzyjny jest system Mondopoint, w którym rozmiar podaje się jako długość stopy w milimetrach, choć w obuwiu codziennym spotyka się go rzadko.

Przy wysokim obcasie dochodzi jeszcze jedno zjawisko. Stopa zsuwa się w kierunku noska, więc palce potrzebują więcej miejsca niż w płaskich butach. Szpilki damskie o szpiczastym nosku często wymagają nieco dłuższego rozmiaru, ponieważ zwężająca się część buta zaczyna się przed końcem palców. Dlatego przy porównywaniu modeli, na przykład na stronie nescior.com, warto zwracać uwagę na kształt noska i informacje o rozmiarówce, a nie tylko na sam numer. Odczytanie rozmiaru staje się prostsze, gdy podejdzie się do niego krok po kroku:

  1. Zmierz długość stopy w centymetrach, najlepiej wieczorem i na stojąco.
  2. Sprawdź, czy producent podaje długość wkładki dla poszczególnych rozmiarów.
  3. Dodaj do długości stopy niewielki zapas, zwykle kilka milimetrów, na swobodę palców.
  4. Uwzględnij kształt noska i wysokość obcasa, które zmieniają to, ile miejsca stopa realnie potrzebuje.
  5. Porównaj wynik z tabelą konkretnej marki, zamiast opierać się na rozmiarze z innych butów.

Skóra a kształt stopy

Materiał wierzchu wpływa na to, czy niewielkie różnice między kopytem a stopą da się z czasem zniwelować. Szpilki skórzane mają tę właściwość, że pod wpływem ciepła i ruchu skóra lekko się rozciąga i dopasowuje do kształtu palców czy kości przy dużym palcu. Tworzywa sztuczne zachowują swój pierwotny kształt, więc miejsce uciskające przy przymiarce zazwyczaj uwiera również później.

Skóra naturalna dopasowuje się głównie na szerokość, ale praktycznie nie wydłuża, dlatego zbyt krótki but nie stanie się wygodny nawet po wielu tygodniach noszenia. Szpilki damskie skórzane wybaczają więc niewielkie różnice w obwodzie, ale nie zastąpią właściwie dobranej długości.

Wiedza, która ułatwia przymiarkę

Za smukłym obcasem stoją stulecia historii mody, konkretna anatomia i dość skomplikowany system rozmiarów. Świadomość tego, jak zbudowany jest but, jaki obcas kryje się pod daną nazwą i dlaczego numer na metce bywa mylący, pozwala podejmować spokojniejsze decyzje. Przy kolejnej przymiarce warto zwrócić uwagę na kształt noska, rodzaj obcasa i długość wkładki, a przy okazji zastanowić się, jak często buty mają być noszone. Taka obserwacja mówi o wygodzie więcej niż sam rozmiar.